Aktualności

Pies wilkowi wilkiem

Odpowiednio wyszkolone psy mogą pomagać w tropieniu wilków. Zołzia i Niuniek przy wilczym legowisku.

Od kilku lat zajmuję się badaniem wilków w Borach Dolnośląskich. Jestem też właścicielką dwóch owczarków niemieckich i nie wyobrażam sobie prowadzenia tych badań bez pomocy moich psów. Niuniek i Zołzia sprawnie i z dużej odległości wyczuwają resztki wilczych ofiar, pokazują gdzie wilki znakowały i gdzie odpoczywały. Warunek jest jeden - psy muszą cały czas pozostawać w niewielkiej odległości ode mnie, tak żeby nie ginąć z pola widzenia. Umożliwia mi to z jednej strony obserwację ich pracy, a z drugiej - zapewnia bezpieczeństwo. Ponieważ od dawna wiem, że psy mogą paść ofiarą ataku wilków.

Psy samodzielnie wałęsające się po lasach stanowią poważny problem w ochronie dzikiej przyrody, a wilki są naturalnym czynnikiem pomocnym w ich zwalczaniu. Jednak nie zawsze ich aktywność jest mile widziana. Podczas polowania, psy myśliwskie biegają swobodnie, poza zasięgiem wzroku myśliwych i najczęściej nie wykazują lęku przed wilkami. W Internecie nie brakuje opisów sytuacji, w których psy myśliwskie w różnych krajach zostały zaatakowane przez wilki.

Ostatnio takie wydarzenie miało miejsce w regionie świętokrzyskim i zostało opisane na naszej witrynie WILKnet. Artykuł na temat tego zdarzenia zatytułowany „Coraz więcej wilków w regionie. Zagryzły dwa psy myśliwskie” ukazał się też w Gazecie Wyborczej. Został on napisany w tonie demonizującym wilki, dobrze wpisującym się w nagonkę prasową na ten gatunek w Polsce. Co gorsze, zawiera stwierdzenia nieprawdziwe, jak to że „...(wilki) są agresywne i stają się mniej płochliwe”. Nieprawdą jest również sugestia, że w związku ze wzrostem liczebności wilków zagrożone jest bezpieczeństwo ludzi.

Atak wilków na psy nie powinien zdziwić nikogo, kto zna biologię tego gatunku. Rodzina wilcza musi zabezpieczyć dla siebie obszar zapewniający wystarczającą ilość pożywienia (100-400 km 2). Dlatego wilki bronią swoich terytoriów przed konkurencją - innymi wilkami. Zazwyczaj ta obrona ogranicza się do znakowania terytorium za pomocą moczu, odchodów i drapania. Jednak w przypadku napotkania obcego wilka na swoim terenie, wilcza rodzina zazwyczaj atakuje i atak ten często kończy się zabiciem intruza. Nietrudno wyobrazić sobie, że to samo może wydarzyć się w sytuacji, w której wilki spotkają na swoim terytorium psa. Zagęszczenie wilków jest na tyle niskie (ok. 1-5 osobników na 100 km 2), że takie spotkanie w trakcie spaceru lub polowania jest mało prawdopodobne. Należy jednak być świadomym zagrożenia i w miarę możliwości trzymać psa blisko siebie. Psy na terenach leśnych muszą być trzymane na smyczy, nie dotyczy to jednak psów myśliwskich w trakcie polowania. Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody za szkody w mieniu spowodowane przez wilki, w tym za zabite psy, przysługuje odszkodowanie.

Szkoda, że autorzy artykułu nie zamieścili wypowiedzi biologów znających dobrze mechanizmy zachowania wilków. Poprawiłoby to znacznie obiektywność artykułu i zapobiegło napędzaniu nieuzasadnionych obaw przed tymi zwierzętami.

30 listopada 2016, Katarzyna Bojarska

Wilczyca skłusowana w Bieszczadach

Fot. Wojciech Kaczmarski

21 listopada 2016 w Jankowcach koło Leska została znaleziona martwa młoda
samica wilka z zaplątaną na szyi stalową linką. Z pierwszych ustaleń wynika, iż jest to najprawdopodobniej zerwany i splątany wnyk, który zacisną się na szyi i spowodował uszkodzenia tkanek i  stan zapalny. Zwierzę chodziło z tym wnykiem najprawdopodobniej kilka dni. Przyczynę śmierci określi sekcja martwej wilczycy.

24 listopada, Hubert Fedyń, RDOŚ w Rzeszowie

Wilki zaatakowały psy myśliwskie

W sobotę 12 listopada cztery wilki zaatakowały dwa psy myśliwskie w czasie polowania. Zdarzenie miało miejsce w pobliżu Cisowa, w Cisowsko-Orłowińskim Parku Krajobrazowym położonym na południowy wschód od Kielc. Jeden z psów został zabity na miejscu, drugi zdechł na skutek odniesionych ran. Oprócz właściciela psów świadkiem zdarzenia był leśniczy z nadleśnictwa Łagów. Dwa dni później, wieczorem 14 listopada leśniczy ten słyszał z ambony wycie wilków dochodzące z miejsca położonego około 1 km od miejsca ataku. Opis wycia wskazuje, że oprócz dorosłych wilków wyły także tegoroczne młode. Z rozmów które przeprowadziliśmy z leśniczym wynika, że ślady bytowania wilków (tropy, obserwacje) są odnotowywane w rejonie Daleszyc i Łagowa co najmniej od 3 lat. W czasie inspekcji okolic miejsca zdarzenia znaleźliśmy tropy i odchody wilków.

Obserwacje leśników i myśliwych oraz odnalezione przez nas ślady świadczą o tym, że wilki bytują i rozmnażają się na terenie Cisowsko-Orłowińskiego Parku Krajobrazowego, prawdopodobnie od kilku lat. Jest to część procesu restytucji tego gatunku w regionie świętokrzyskim.

22 listopada 2016, Roman Gula i Artur Milanowski

Co ludzie myślą o wilkach?

Uniwersytet Techniczny Monachium (Technische Universität München), Fundacja SAVE Polska oraz Muzeum i Instytut Zoologii PAN prowadzą badania socjologiczne nad postrzeganiem wilków w polskim społeczeństwie. Dotychczas przeprowadziliśmy badania ankietowe w 4 regionach, w których występują wilki: Bieszczadach, regionie Świętokrzyskim, Borach Dolnośląskich oraz Puszczy Drawskiej i Lasach Wałeckich. Badania obejmują dwie grupy społeczne: pracowników Lasów Państwowych oraz mieszkańców małych miejscowości, dotychczas 415 osób. Wstępne analizy wskazują, że leśnicy mają generalnie bardziej negatywny stosunek do wilków niż pozostali mieszkańcy regionów. Najbardziej negatywny obraz wilków połączony ze strachem przed tymi zwierzętami przejawiają mieszkańcy Bieszczadów. Tylko 27% leśników popiera całkowitą ochronę wilków, a 65% z nich uważa, że wilki powinny być gatunkiem łownym z okresem ochronnym. Ochronę wilków popiera 43% mieszkańców wsi i małych miast, natomiast 42% ankietowanych z tej grupy uważa, że dopuszczalne powinny być polowania na wilki, z wyłączeniem okresów ochronnych (wychowu młodych). Co ciekawe, poparcie dla nieograniczonych polowań jest niskie w obu grupach. Polowania takie popiera 12% leśników i 7% mieszkańców regionów.

7 listopada 2016, Elizabeth Gosling, Technische Universität München

Wataha Augustów odchowała szczenięta

Jedna z watah z Puszczy Augustowskiej, zwana przez nas Augustów, odchowała szczenięta! Wieczorem 15 października udało nam się usłyszeć wycie trzech lub czterech dorosłych wilków z tej watahy. Towarzyszyły im głosy kilku młodych. W maju na tym terenie obserwowana była karmiąca wadera z mocno powiększonymi sutkami. Jak widać do jesieni przeżyło przynajmniej kilka szczeniąt.

4 listopada 2016, Joanna Harmuszkiewicz

Wilk z Puszczy Świętokrzyskiej zabity przez samochód

Wczoraj, 2 listopada o godzinie 6 rano samochód osobowy zderzył się z wilkiem przebiegającym drogę w okolicach Samsonowa. Zabity wilk to samiec w wieku dwóch i pół roku. Ważył 31 kilogramów i był w dobrej kondycji. Zdarzenie miało miejsce na skraju zachodniej części Puszczy Świętokrzyskiej, około 6 km od rendez-vous watahy z Puszczy. Wataha ta  rozmnażała się w zeszłym roku, być może więc wilk pochodził właśnie z tej rodziny. Jest to drugi przypadek zabicia wilka na tej drodze. Jesienią 2011 roku w okolicach Odrowążka samochód potrącił samicę. 

3 listopada 2016, Roman Gula,

Wilki w południowo-wschodniej Wielkopolsce

Foto-pułapka zarejestrowała po raz kolejny wilki w Nadleśnictwie Antonin, w województwie wielkopolskim. Materiał na tvn24.

Historyczne seminarium

Reportaż z seminarium Wilki w Świętokrzyskim, które odbyło się wiosną 2013 roku w Suchedniowie.

Cierpliwość popłaca

Wilk z watahy z Puszczy Świętokrzyskiej

Po prawie dwóch miesiącach prób udało się nam w końcu uzyskać odpowiedź watahy z Puszczy Świętokrzyskiej na naszą stymulację wycia. W czwartek 25 sierpnia odpowiedziały co najmniej cztery dorosłe osobniki i kilka szczeniąt. Wataha odezwała się z okolic zeszłorocznego rendezvous. Wcześniej wyliśmy w tym miejscu kilkakrotnie, ale dotychczas tylko raz Arturowi Milanowskiemu udało się uzyskać odpowiedź jednego wilka. Zimą odnotowaliśmy na terytorium tej rodziny tropy czterech wilków, a w listopadzie 2015 Krzysztof Król widział pięć wilków przekraczających drogę Odrowąż-Samsonów.

31 sierpnia 2016, Roman Gula

Szczenięta pod Poznaniem

Filip Jarzyński napisał do nas o spotkaniu z wilkami podczas przejażdżki rowerowej w Puszczy Zielonka. W niedzielę, 28 sierpnia o godzinie 11:00 zobaczył w lesie 4 szczenięta i co najmniej jednego dorosłego wilka. Wilki zaskoczone widokiem człowieka uciekły. Obserwacja miała miejsce 15 km od granic Poznania, a 20 km od centrum. Wilki są obserwowane w lasach na północ od Poznania, a atlas ssaków polski IOP PAN również wykazuje ich obecność w tym kompleksie leśnym. Obserwacja Filipa wskazuje na to, że także w tych lasach wilki rozmnażają się.

29 sierpnia 2016, Roman Gula

Freja ofiarą kłusownika

Monitorowana telemetrycznie wilczyca Freja została odnaleziona martwa 14 lipca, w okolicach miejscowości Biała Woda w Pieninach. Sekcja wykazała, że Freja została zastrzelona. Dane z obroży telemetrycznej wskazują, że stało się to 9 lipca. Szczegóły na stronie Bieszczadzkiego Parku Narodowego.

2 sierpnia 2016, Bartosz Pirga

Mniej ataków na zwierzęta hodowlane na Podkarpaciu

Rozmieszczenie szkód wyrządzanych przez wilki wśród zwierząt gospodarskich na terenie Podkarpacia. Kolor żółty - rok 2014; Kolor niebieski - rok 2015: Kolor pomarańczowy - I połowa roku 2016.

W pierwszym półrocza 2016 roku doszło do 44 ataków wilków na zwierzęta hodowlane i domowe. Jest to 12 % spadek w stosunku do pierwszego półrocza 2015 roku i 27 % do pierwszego półrocza 2014 roku, kiedy wilki atakowały zwierzęta hodowlane i domowe odpowiednio 50 i 60 razy. Nadal gatunkiem najczęściej atakowanym przez wilki były owce. Oprócz owiec w 2016 roku zostało zabitych kilka sztuk bydła domowego (cielęta, jałówki), jeden koń, jeden daniel i kilka psów (w tym pasterskie). Szczegółowe dane do tyczące szkód są dostępne w RDOŚ w Rzeszowie.

1 sierpnia 2016, Hubert Fedyń, RDOŚ w Rzeszowie

Młodzież dorasta

Jeden z czwórki szczeniaków wilczycy Orzechowej (wideo) przy padłej sarnie. W wieku 12 tygodni szuka już okazji do samodzielnego żerowania.

25 lipca 2016, Katarzyna Bojarska

Szczeniak z Puszczy Augustowskiej

Fot. Grzegorz Zawadzki
Fot. Grzegorz Zawadzki

26 czerwca Grzegorz Zawadzki spotkał szczenię wilka na drodze leśnej, w nadleśnictwie Pomorze w Puszczy Augustowskiej. Grzegorz przesłał nam bardzo dobrej jakości zdjęcia, które zrobił w trakcie spotkania. Dziękujemy!

19 lipca 2016, RG

Szczeniak na treningu

W trakcie treningu Skarżyskiego Towarzystwa Cyklistów, w ostatnią niedziele 10 czerwca, spotkaliśmy młodego wilka. Szczeniak w wieku 11-12 tygodni przekraczał drogę Kierz Niedźwiedzi - Szydłowiec, na pograniczu województw mazowieckiego i świętokrzyskiego. Jest to ten sam kompleks leśny, w którym Mariusz Machowski zarejestrował przy pomocy fotopułapki dorosłego wilka (informacja z 29 czerwca 2016). Szczeniaki w tym wieku nie przemieszczają się na zbyt duże odległości - najdalej do kilku kilometrów. Nasza obserwacja świadczy wiec o tym, że wilki rozmnażają się także w okolicach Szydłowca.

14 lipca 2016, Roman Gula

Dalsze losy wilczycy Freji

Areał Freji w Pieninach

Wilczyca Freja, odłowiona w marcu 2015 w Bieszczadzkim Parku Narodowym, od trzech miesięcy bytuje w Pieninach, na pograniczu polsko-słowackim. W czasie kontroli lokalizacji Freji nie stwierdziliśmy na tym terenie obecności innych wilków. Szczegóły w raporcie BPN

14 lipca 2016, Bartosz Pirga i Przemysław Wasiak

Z wilkami do ludzi w Borach Dolnośląskich

Koniec roku szkolnego dla uczniów niektórych szkół przebiegł pod znakiem wilka. W ubiegłym tygodniu miałam przyjemność przeprowadzić zajęcia dla dzieci o tematyce wilczej w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Bożejowicach (koło Bolesławca) oraz w Szkole Podstawowej w Parowej. Podczas wakacji mieszkańcy regionu będą także mogli dowiedzieć się czegoś o wilkach - na Jagodowym Lecie 2 lipca w Ruszowie (http://ruszowplus1.blogspot.com/2016/06/jagodowe-lato-2016-program-imprezy.html)
oraz podczas Biegu Wilka organizowanym w trakcie Dni Gozdnicy 30 lipca (https://web.facebook.com/BIEG-WILKA-934364796680272/?_rdr).

1 lipca 2016, Katarzyna Bojarska

Interwencyjny odstrzał wilka w Niemczech

27 kwietnia w Dolnej Saksonii w Niemczech został zastrzelony wilk, który za bardzo zbliżał się do ludzi. W ocenie władz Saksonii odstrzał tego osobnika był jedynym sensownym rozwiązaniem. Wilk był dwuletnim samcem pochodzącym z watahy Műnster w Dolnej Saksonii. W pierwszej połowie 2015 roku wilki z tej watahy były często widywane w ciągu dnia i chętnie zbliżały się do ludzi. Niektóre osobniki podążały za ludźmi spacerującymi z psami. Służby ochrony przyrody Saksonii zdecydowały się na intensyfikację monitoringu tej watahy i użycie telemetrii, aby dokładniej rozeznać się w sytuacji i ewentualnie zastosować środki odstraszające. Latem 2015 dwa roczne wilki z tej watahy zostały schwytane i wyposażone w obroże telemetryczne. Dochodzenie wykazało, że zachowanie wilków z tej rodziny było częściowo sprowokowane przez ludzi, którzy często zbliżali się do szczeniaków. Nie potwierdziły się doniesienia, że szczeniaki były dokarmiane, ale duże zainteresowanie młodych wilków ludźmi wyraźnie na to wskazywały.
Wczesnym latem 2015 przypadki zbliżania się wilków do ludzi stały się rzadsze, a ustały zupełnie po zaobrożowaniu dwóch młodych wilków. Jednakże zimą 2015/16 jeden z nich, oznaczony jako MT6, ponownie zaczął wchodzić do miejscowości w dzień i wielokrotnie zbliżał się do ludzi spacerujących z psami. Zachowanie to stało się intensywniejsze wiosną 2016, kiedy MT6 opuścił swoją watahę i poruszał się na obszarze około 2000 km2. Nieprzewidywalność jego zachowania i duży obszar na którym się przemieszczał spowodowały, że zastosowanie odstraszania stało się niemożliwe. W kwietniu 2016 udokumentowano kilka bliskich spotkań MT6 z ludźmi. Kiedy wilk po raz drugi ugryzł psa w bliskiej obecności właściciela, władze zdecydowały o eliminacji MT6.

30 czerwca 2016, Ilka Reinhardt, Lupus

Wilki w nowej lokalizacji

Mariusz Machowski zarejestrował fotopułapką wilka w lesie w pobliżu miejscowości Jagodne, na pograniczu województw mazowieckiego i świętokrzyskiego (zdjęcie obok). Dwa wilki w tej okolicy były także widziane w trakcie polowania zbiorowego. Ślady obecności wilków są odnotowane przez myśliwych w tym kompleksie leśnym od około dwóch lat.

29 czerwca 2016, Roman Gula

Korytarze ekologiczne w planowaniu przestrzennym

Bieszczadzki Park Narodowy organizuje 22 czerwca warsztaty poświęcone korytarzom ekologicznym. Warsztaty odbędą się w ośrodku edukacyjnym BPN w Ustrzykach Dolnych. Program

Szczeniaki w ruchu

Szczenięta Orzechowej
Miejsce, w którym przyszły na świat szczenięta. Nasi studenci - Elizabeth i Luca - zbierają próbki sierści.
Nora, do której Orzechowa przeniosła 3 tygodniowe szczenięta

Wilczyca Orzechowa wciąż jest dla nas źródłem fascynujących informacji o zachowaniach związanych z rozrodem wilków. W tym roku, podobnie jak w ubiegłym, samica nie trudziła się kopaniem nory i urodziła swoje potomstwo na powierzchni ziemi, pod niewielkim świerkiem. Co ciekawe, miejsce które wybrała oddalone było zaledwie 200 m od zeszłorocznego. Jednak w tym roku wilczyca nie pozostała tam długo, bo już po 8 dniach przeniosła szczeniaki na odległość około 400 m. Nowa lokalizacja była korzystniejsza ze strategicznego punktu widzenia, ponieważ znajdowała się bliżej wody i była trudniej dostępna dzięki otaczającym ją licznym zwalonym drzewom. Wilczyca i jej szczenięta przebywały tam 11 dni, po czym zdecydowały się na kolejną przeprowadzkę, tym razem aż 2 km dalej! I tu nastąpiła zmiana - wilki powiększyły norę lisa, tak by mogła pomieścić szybko rosnące szczeniaki. Kopanie nory dla już wyrośniętych szczeniąt wydawało mi się z początku dziwne, ale dane telemetryczne dorosłych wilków, Orzechowej i Pumpaka, szybko wyjaśniły przyczynę takiego zachowania. Otóż trzytygodniowe wilcze potomstwo coraz częściej zostaje na dłużej bez opieki, a nora stanowi dla nich schronienie w razie niebezpieczeństwa. Kolejne przenosiny nastąpiły na początku czerwca, gdy szczeniaki skończyły miesiąc. Obecnie, 6-tygodniowe szczenięta zaczynają odbywać małe samodzielne wyprawy, dzięki czemu zostały po raz pierwszy zarejestrowane na fotopułapce i nareszcie dowiedzieliśmy się ile ich jest. Policzcie sami :-)

14 czerwca 2016, Katarzyna Bojarska

Samiec przy norze Orzechowej

Materiał z fotopułapek wskazuje na to, że ojcem tegorocznych szczeniąt jest inny wilk niż w zeszłym roku. Zobaczcie film na YouTube.

24 maja 2016, Katarzyna Bojarska

Dylemat Isle Royale

Ostatnie dwa wilki na Isle Royale. Zdjęcie z: Ecological Studies of Wolves on Isle Royale - Annual Report 2015-16

W 2016 roku na wyspie Isle Royale (Jezioro Górne, Michigan, USA) pozostały już tylko dwa wilki. W poprzednim roku nie obserwowano oznak reprodukcji, ani nie znaleziono żadnych łosi upolowanych przez wilki. Wszystko wskazuje na to, że bez interwencji wilki na Isle Royale wyginą. Szansa na ponowne, naturalne zasiedlenie wyspy przez te drapieżniki jest niewielka, ponieważ obecnie, ze względu na ocieplanie się klimatu, Jezioro Górne rzadko zamarza. Administracja Parków Narodowych USA rozważa cztery scenariusze dalszego postępowania z wilkami na Isle Royale. Pierwszy zakłada brak interwencji, pozostałe trzy scenariusze to różne formy reintrodukcji wilków na wyspę. Pierwszy ze scenariuszy interwencyjnych zakłada, natychmiastową, jednorazową reintrodukcję, która zostanie przeprowadzona w okresie 36 miesięcy. Druga propozycja zakłada wielokrotną reintrodukcję, zapewniającą powstanie i przetrwanie żywotnej populacji w okresie minimum następnych 20 lat. W tym scenariuszu docelowa liczba wilków i liczba rodzin wilczych zostanie ustalona przez ekspertów, a skala i częstość reintrodukcji będzie nakierowana na osiągniecie tych wielkości. Trzeci ze scenariuszy zakłada brak natychmiastowej interwencji oraz monitorowanie zależności między populacją łosi i roślinnością. Po przekroczeniu założonych progów liczebności łosi lub ubytków w roślinności zostanie przeprowadzona reintrodukcja wilków na wyspę zgodnie z jednym z dwóch pozostałych scenariuszy interwencji (jednorazowa lub wielorazowa reintrodukcja). Ostateczna decyzja zostanie podjęta w 2017 roku. Szczegóły na stronie Wolves and moose on Isle Royale.

12 maja 2016, Roman Gula

Orzechowa w pobliżu nory i pierwsze urodziny Pumpaka

Pumpak w dniu urodzin

Wczoraj fotopułapka zarejestrowała wilczycę Orzechową podczas krótkiej przerwy w opiece nad szczeniętami. Na początku filmu (link youtube) widać wyraźnie jej powiększone sutki. Wilczyca musi regularnie opuszczać szczenięta, by napić się wody. Pokarm jest jej dostarczany przez inne wilki.
Kolejnego poranka w tym samym miejscu sfotografował się syn Orzechowej, Pumpak. Dzisiaj skończył pierwszy rok życia. Jest to swego rodzaju sukces, ponieważ śmiertelność młodych wilków jest zazwyczaj bardzo wysoka. Wszystkiego najlepszego :-)

9 maja 2016, Katarzyna Bojarska

Nowe pokolenie w Borach Dolnośląskich

Wyjące szczenię watahy Ruszów sfotografowane 7 czerwca 2013

Nadszedł czas narodzin wilczych szczeniąt. Pod koniec kwietnia pracownik nadleśnictwa Ruszów widział wilczycę, której powiększone sutki wskazywały na to, że karmi szczenięta. Samica ta należy do watahy graniczącej od południa z rodziną Orzechowej. Także w zeszłym roku pracownicy nadleśnictwa Pieńsk obserwowali dość wczesny rozród w tej watasze.

Namiary telemetryczne Orzechowej umożliwiają nam uzyskanie bardziej dokładnej daty porodu. Orzechowa od 2 maja przebywa w miejscu, gdzie rok temu, około 9 maja, urodziła Pumpaka i jego siostrę. Tym samym rozpoczął się okres bardziej stacjonarnego trybu życia wilków. Karmiąca wilczyca przez pierwsze 2 tygodnie musi pozostawać ze szczeniakami. Pozostali członkowie grupy rodzinnej codziennie starają się zdobyć pokarm i wrócić z nim do wilczycy-matki. Lokalizacje z obroży Pumpaka wskazują na to, że bierze on udział w życiu watahy w tym newralgicznym okresie.

5 maja 2016, Tekst i zdjęcie Katarzyna Bojarska

Obchody Dnia Ziemi w Krakowie

W czwartek 21 kwietnia w VI LO im. Adama Mickiewicza w Krakowie odbyły się obchody Dnia Ziemi. Gościliśmy profesora Romana Gulę, pracownika Muzeum i Instytutu Zoologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, naukowca i eksperta prowadzącego od wielu lat badania ekologii wilków w Polsce, a także badacza egzotycznych gatunków na Nowej Kaledonii. Wykład był dla młodzieży naszej szkoły interesującą lekcją odsłaniającą tajemnice biologii i ekologii wilków, a także spotkaniem z ciekawym badaczem i naukowcem. Po wykładzie odbył się konkurs plakatowy promujący ochronę dzikich drapieżników w Polsce: wilków, niedźwiedzi i rysi.

27 kwietnia 2016, Społeczność VI LO im. Adama Mickiewicza w Krakowie

Kolejny przypadek kłusownictwa

Wilk złapany we wnyki w nadleśnictwie Piotrków. Szczegóły na profilu FB nadleśnictwa.

Reportaż o wilkach Bieszczadach

Reportaż o monitoringu wilków w Bieszczadzkim Parku Narodowym prowadzonym przez Bartka Pirgę. Materiał VOD TVP

Ranny wilk w Puszczy Iłżeckiej

6 kwietnia fotopułapka zarejestrowala na terenie nadleśnictwa Marcule kulejacego wilka. Wilk nie opiera się na lewej, tylnej łapie, na której ma ranę wyglądającą na ranę postrzałową. Material wideo

O wilkach w Słońsku

Na tegorocznym spotkaniu ornitologów w Słońsku (23 kwietnia) Katarzyna Bojarska z Instytutu Ochrony Przyrody PAN opowie o ...  "Wilczych wojażach, czyli podróżach na czterech łapach". Szczegóły na stronie Towarzystwa Przyjaciół Słońska

Szczenięta wilków w Wigierskim Parku Narodowym zarażone świerzbowcem

Początek stycznia. Szczeniak z wyraźnymi ubytkami futra na całym ciele.
Połowa stycznia. Dwa zarażone szczeniaki.
Początek lutego. Jeden z dorosłych wilków i dwa zarażone szczeniaki. Widoczne ubytki owłosienia na ogonach i skrócenie sierści na tułowiu.
Poprawiający się stan jednego z chorych szczeniaków na początku marca.

Pod koniec 2015 roku świerzbowiec zaatakował wszystkie cztery młode wilki urodzone w tym roku w watasze Północna - jednej z rodzin wilków bytujących w Wigierskim Parku Narodowym. Pierwszych objawów można było dopatrzeć się w nagraniach fotopułapek z listopada, jednak dopiero w grudniu objawy stały się na tyle wyraźne, że można było to potwierdzić. Stan zarażonych szczeniąt dość szybko pogarszał się i w połowie stycznia jeden z nich przestał być rejestrowany w nagraniach.

Na przełomie stycznia i lutego para rodzicielska przestała pojawiać się w nagraniach, natomiast zaczęliśmy rejestrować inne dorosłe wilki. W połowie marca 2016 nadal żyły dwa albo trzy zarażone szczenięta. Ubytki futra bardzo utrudniają rozpoznawanie konkretnych osobników, dlatego też nie mamy pewności ile chorych szczeniąt nadal żyje. Dwa z nich dość często towarzyszą dwóm dorosłym wilkom z watahy. Nie jesteśmy natomiast w stanie stwierdzić, czy szczeniak pojawiający się samotnie w nagraniach jest trzecim z zarażonych. Stan dwóch szczeniaków zaczął się obecnie poprawiać. Nie obserwujemy dalszej utraty sierści, a ich kondycja wydaje się być dość dobra. Mamy nadzieję, że przynajmniej dwa z chorych osobników mają szanse przeżyć.

Świerzb obserwowaliśmy tylko w grupie Północnej. Na terytorium zajmowanym przez tą watahę, zimą 2016 roku rejestrowane były również lisy z wyraźnymi objawami świerzbu, a pod koniec marca zaobserwowano sarnę, prawdopodobnie zaatakowaną przez tego pasożyta.

Jak pokazują obserwacje osobników monitorowanych telemetrycznie w Ameryce Północnej i Europie wilki (także szczenięta) zarażone świerzbowcem są w stanie przeżyć i zregenerować sierść w miejscach zainfekowanych. Chorym osobnikom w Wigierskim Parku sprzyjała łagodna zima, bez silnych mrozów, niebezpiecznych w przypadku ubytków izolacji termicznej. Liczna grupa dorosłych i zdrowych wilków z pewnością jest w stanie skuteczniej polować i zapewnić dostateczną ilość pokarmu chorym, młodym osobnikom, co może także wpłynąć korzystnie na szanse ich przeżycia.

Maciej Romański, 11 kwietnia 2016

Dalszy ciąg sprawy wilka skłusowanego w Bieszczadach i wilki w lasach spalskich.

Szczegóły śledztwa w sprawie wilka zabitego z broni palnej w styczniu tego roku na terenie nadleśnictwa Baligród – artykuł na portalu Gazety Wyborczej.

Informacje o wilkach w okolicach Tomaszowa Mazowieckiego i Spały na portalu Nasze Miasto

Konferencja "Zarządzanie populacjami zwierząt"

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego i Polski Związek Łowiecki organizują 5 kwietnia konferencję na temat zarządzania populacjami dzikich zwierząt. W programie prezentacje dotyczące kilku gatunków dużych ssaków, w tym wilków.

Sieć WilkNet

Maciej Romański z Wigierskiego Parku Narodowego dołączył do sieci WilkNet. Maciej prowadzi monitoring wilków w WPN, między innymi przy pomocy fotopułapek. Szczegóły w zakładce WilkNet.

Podsumowanie zimowego monitoringu wilków w regionie świętokrzyskim

Tegoroczna zima była bardzo łagodna i pokrywa śnieżna umożliwiająca tropienie zalegała jedynie przez około trzy tygodnie, na przełomie stycznia i lutego. W tym czasie udało nam się wytropić wilki z wszystkich czterech watah, które monitorowaliśmy dotychczas. W Puszczy Świętokrzyskiej, do której mamy najbliżej, tropy wilków odnotowaliśmy wielokrotnie, najwięcej pięciu osobników. Pojedyncze wilki były kilkakrotnie obserwowane przez leśników i drwali. W lasach Niekłańsko-Bliżyńskich odnotowywaliśmy pojedyncze tropy na błocie i odchody. W okresie kiedy był śnieg udało nam się w tym rejonie wytropić grupę trzech wilków. Co ciekawe, tego samego dnia wytropiliśmy grupę trzech wilków w Lasach Przysuskich. Tropy były oddalone od siebie o około 20 km i w obu przypadkach świeże. Jest to kolejna przesłanka wskazująca na istnienie dwóch watah w zachodniej części pogranicza województw świętokrzyskiego i mazowieckiego. Również w Puszczy Iłżeckiej udało nam się wytropić wilki. W pierwszej dekadzie lutego w pobliżu miejsca, z którego latem słyszeliśmy wycie watahy z młodymi, tropiliśmy grupę sześciu wilków. Niespodziewane opady śniegu w nocy z 14 na 15 marca umożliwiły nam też wytropienie wilków we wschodniej części Puszczy Świętokrzyskiej – Lasach Siekierzyńskich. Rankiem 15 marca wytropiliśmy parę wilków, do której po jakimś czasie dołączył jeden, nieco mniejszy osobnik. Informacja wraz ze wcześniejszymi stwierdzaniami tropów, odchodów i wycia pojedynczych wilków wskazuje, że także w tym lasach regionu może bytować rodzina wilków. Lasy Siekierzyńskie są oddzielone od Puszczy Świętokrzyskiej droga ekspresową S7, a od Puszczy Iłżeckiej zurbanizowanymi obszarami ciągnącymi się wzdłuż drogi krajowej nr 42.

Roman Gula i Artur Milanowski, 24 marca 2016

Nowe raporty szwajcarskiej agencji KORA

Ukazały się dwa nowe raporty szwajcarskiej agencji KORA dotyczące koordynacji zarządzania populacją wilków w Alpach oraz restytucji populacji wilków i rysi w Alpach.

WilkiPedia

Uzupełniliśmy listę publikacji (Publikacje w czasopismach bez IF) o dwie prace: Wierzbowska i inni 2015 dotyczącą monitoringu wilków w Gorcach oraz Matysek i inni 2014 o występowaniu wilków w Beskidzie Makowskim i Wyspowym. Zamieściliśmy też linki do materiałów wideo zarejestrowanych przy pomocy fotopułapek w Wigierskim Parku Narodowym.

Raport Fundacji SAVE

Jest już dostępny piąty raport Fundacji SAVE obejmujący wyniki monitoringu populacji wilków w regionie świętokrzyskim i badania wilków w zachodniej Polsce. PDFy wersji polskiej i angielskiej.

Martwy wilk w Bieszczadach

W okolicach Baligrodu leśnicy odnaleźli martwą wilczycę. Informacje na portalu Lasów Państwowych.

Artykuł o wilkach w Borach Dolnośląskich

Wędrowiec Ruszowski publikuje artykuł o  liczebności wilków w Borach Dolnośląskich.

Warsztaty wilcze w Borach Dolnośląskich

Uczestnicy warsztatów i młody wilk z watahy Orzechowej. Fot. Natalia Juras
Telemetria wilka Pumpaka z watahy Orzechowej. Fot. Grzegorz Baś
Nocne tropienia. Fot. Joanna Sulich

W dniach 15 – 21 lutego 2016 w Borach Dolnośląskich odbyły się warsztaty dla studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego, wprowadzające w tematykę terenowych metod badań biologii wilków. Warsztaty zorganizowane zostały przez Koło Przyrodników Studentów UJ w ramach programu badań ekologii wilków w Borach Dolnośląskich prowadzonego przez Instytut Ochrony Przyrody PAN i Muzeum i Instytut Zoologii PAN. Uczestnicy warsztatów poszukiwali śladów aktywności wilków wyposażonych w obroże GPS. W miejscach lokalizacji telemetrycznych udało im się odnaleźć resztki zabitych kopytnych, legowiska wilków oraz pobrać próbki sierści do badań genetycznych i izotopowych. Studenci uczyli się również lokalizacji wilków za pomocą tradycyjnej telemetrii VHF z użyciem kierunkowej anteny radiowej. Ich zadaniem była też rejestracja zachowania wilków za pomocą fotopułapek. Młode osobniki wykazywały żywe zainteresowanie sprzętem (zobacz film). Krótki opad śniegu umożliwił poznanie najprostszej metody badań wilczych zachowań - tropienia. Nadchodząca odwilż zmusiła uczestników do  przeprowadzenia tropień w nocy. Pomimo tego udało się odtworzyć prawie 10 km wędrówki watahy. Wielu studentów miało okazję po raz pierwszy  zobaczyć wilki na wolności.

Katarzyna Bojarska, 24 lutego 2016

Nowi członkowie WILKnetu

Przemek Wasiak i Jörn Theuerkauf dołączyli do sieci WILKnet. Przemek i Jörn pracowali w latach dziewięćdziesiątych w projekcie badań wilków w Puszczy Białowieskiej, a na początku lat dwutysięcznych w projekcie Bieszczadzkim. Obecnie Jörn jest zaangażowany w badania wilków w Borach Dolnośląskich, a Przemek monitoruje wilki w Bieszczadzkim Parku Narodowym. Szczegóły w zakładce WILKnet.

Daleka wędrówka Freji

Mapa wędrówki Freji monitorowanej przy pomocy obroży GPS.

Odłowiona w marcu 2015 roku na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego wilczyca Freja przebywała przez 8 miesięcy z watahą 8 wilków, w areale o wielkości 270 km2. W nocy z 21 na 22 listopada niespodziewanie rozpoczęła migrację na zachód, która trwa do dziś (mapa obok tekstu). W grudniu 2015 na trzy tygodnie zatrzymała się w rejonie Magurskiego Parku Narodowego na obszarze około 260 km2, po czym dalej ruszyła na zachód. Kolejnym dłuższym przystankiem na obszarze około 600 km2 było przedgórze Słowackich Tatr Wysokich, gdzie przebywała przez 1,5 miesiąca. Tam, w rejonie Popradu Freja kilkakrotnie podchodziła do autostrady D1 próbując ją bezskutecznie przekroczyć. W pewnym momencie zbliżyła się nawet na odległość 300 metrów do tak zwanego górnego przejścia dla zwierząt – jednak z nieznanych przyczyn nie skorzystała z tego mostu nad ruchliwą drogą. Obecnie Freja przebywa w rejonie dwóch polskich parków narodowych - Gorczańskiego i Pienińskiego - w prostej linii 170 km od granicy swojego dawnego terytorium w Bieszczadach. 

Bartosz Pirga i Przemysław Wasiak, 19 lutego 2016

UKRYTE OKO XII Wilcza Kolęda

Uzupełniliśmy WilkiPedię o XII odcinek UKRYTEGO OKA - Wilcza Kolęda

Załoga Eko - program dla dzieci o badaniach wilków w Bieszczadach

W programie Załoga Eko Bartosz Pirga wyjaśnia na czym polegają telemetryczne badania wilków. Materiał o wilkach zaczyna się w 7 minucie programu.

Wilk zabity na autostradzie A18

Fot. 1. Martwa wilczyca zabita na autostradzie A18
Fot. 2. Przejście pod siatką w pobliżu kolizji

29 stycznia na autostradzie A18 w pobliżu skrzyżowania z DK 27 zginęła młoda wilczyca (Fot. 1). Zwierzę dostało się na jezdnię przez nieszczelność w dolnej części ogrodzenia. Otwór ten powstał już jakiś czas temu, o czym świadczy przechodząca pod siatką ścieżka zwierząt (Fot. 2). Oględziny miejsca wypadku ujawniły wiele innych uszkodzeń siatki.Ogrodzenie wymaga pilnej naprawy, gdyż w obecnym stanie autostrada A18 jest drogą niebezpieczną dla wilków i innych zwierząt, a tym samym dla ludzi.  Konieczne jest także wybudowanie większej liczby przejść odpowiednich dla dużych zwierząt.

Katarzyna Bojarska, 2 lutego 2016

Materiał o wilkach w lubuskim

Wilk zastrzelony w Bieszczadach

Drugi wilk z obrożą w Borach Dolnośląskich!

We wtorek 19 stycznia w południowej części nadleśnictwa Wymiarki odłowiliśmy i zaobrożowaliśmy młodego samca z watahy Orzechowej. Pomimo, że wilk ma dopiero 9 miesięcy, ważył aż 45 kilogramów. Jego świetną kondycję potwierdził piękny wygląd futra i wyniki badań krwi. Wybudził się bez problemów i po kilku godzinach udało nam się zrobić mu kilka zdjęć – już z obrożą. Młody wilk większość czasu spędza ze swoją siostrą.

Katarzyna Bojarska, 22 stycznia 2016

Dwa wilki zabite na lokalnych drogach Podkarpacia

W styczniu, na terenie województwa podkarpackiego, doszło do dwóch potrąceń wilków przez samochody na drogach publicznych. Pierwszy wilk - samiec - zginął 12 stycznia na drodze 887 Rymanów – Jaśliska, na granicy miejscowości Rymanów Zdrój i Królik Polski, w gminie Rymanów. Samica została potrącona 15 stycznia w miejscowości Łubne, w gminie Baligród, przy drodze numer 893. Przeprowadzone sekcje wykazały obrażenia wskazujące na kolizję jako bezpośrednią przyczynę śmierci obu wilków.

Hubert Fedyń, RDOŚ w Rzeszowie, 22 stycznia 2016

Wilk zastrzelony w Wigierskim Parku Narodowym

Informacje na stronie WPN i portalu gazeta.pl

Zimowe portrety wilków Cezarego Korkosza na banerach WilkNetu !

Podkarpacie - szkody wśród zwierząt gospodarskich w drugim półroczu 2015

W drugim półroczu 2015 roku na Podkarpaciu doszło do 133 ataków wilków na zwierzęta hodowlane i domowe. Jest to o 13% mniej niż w drugim półroczu 2014 roku (156 ataków). Łącznie w 2015 odnotowaliśmy 181 ataków. Nadal gatunkiem najczęściej padającym ofiarom wilków są owce. Oprócz owiec w roku 2015 wilki zabiły 24 sztuki bydła domowego (cielęta, jałówki), 8 psów i 6 królików. Szczegółowe dane do tyczące szkód są dostępne w RDOŚ w Rzeszowie.

Hubert Fedyń, RDOŚ w Rzeszowie, 29 grudnia 2015

Wilki w Kampinosie

Informacje o wilkach w Puszczy Kampinowskiej na portalu gazety wyborczej i metrowarszawa

Młode wilki

Kilka dni temu obserwowaliśmy dwa młode wilki należące do jednej z watah w zachodniej Polsce. Wilcze szczeniaki mają obecnie nieco ponad sześć miesięcy, ale wielkością nie różnią się wiele od dorosłych osobników. Choć ich wzrost zakończy się całkowicie dopiero w wieku 12-14 miesięcy, fazę szybkiego wzrostu mają już za sobą, a ich zęby mleczne zostały już wymienione na stałe. Półroczne wilki, w zależności od tego w jakiej są kondycji, mogą ważyć od kilkunastu do ponad 30 kg. Pomimo prawie dorosłego wyglądu szczenięta nadal poświęcają mnóstwo czasu na zabawę. Taka aktywność to dla nich ważny trening przygotowujący do polowania i walki. Bawiąc się, wilki zacieśniają wzajemne więzi socjalne. Obserwowane przez nas szczenięta spędziły prawie dwie godziny ćwicząc pogonie, ucieczki, zapasy i atak z zasadzki. Kulminacją obserwacji było podejście jednego z wilków do fotografa ukrytego pod siatką maskującą na odległość niespełna 2 metrów. Ciekawskość zwyciężyła nad nieufnością!

Katarzyna Bojarska (tekst) i Cezary Korkosz (zdjęcia i tekst), 24 listopada 2015

Wilk w okolicach Skaryszewa

Po zamieszczeniu ostatniej notatki o wynikach monitoringu wilków w regionie świętokrzyskim napisał do nas Patryk Molik. Na początku października znalazł on w lesie w okolicach miejscowości Kopiec (10 km na wschód od Skaryszewa) szczątki kozła. Kilka dni później, w tej samej okolicy słyszał wycie wilka. Miejsce to położone jest około 20 km na północ od obrzeży Puszczy Iłżeckiej, w której bytuje jedna z monitorowanych przez nas watah.

Roman Gula i Artur Milanowski, 24 października 2015

Reprodukcja wilków w regionie świętokrzyskim

Wyniki monitoringu reprodukcji wilków w regionie świętokrzyskim

W lipcu informowaliśmy o reprodukcji watahy wilków z Puszczy Świętokrzyskiej. Przez cały lipiec, sierpień i wrzesień kontynuowaliśmy próby lokalizacji watah w innych rejonach świętokrzyskiego przy pomocy stymulacji wycia. Udało nam się usłyszeć odpowiedź dorosłych i młodych watahy bytującej w Puszczy Iłżeckiej. Pięć dorosłych wilków wyprowadziło w tym roku co najmniej 4 młode. Wydaje się, że jest to obecnie największa wataha wilków w regionie, która co roku ma młode. Nie udało nam usłyszeć wilków w Lasach Niekłańsko-Bliżyńskich i Lasach Przysuskich, choć w obu rejonach systematycznie odnotowywaliśmy obecność wilków. Podsumowanie wyników letniej akcji stymulacji wycia na mapie obok. Jeśli ktoś z czytelników ma informacje dotyczące wycia wilków lub obserwacji szczeniąt w regionie świętokrzyskim prosimy o kontakt na adres wilknet@wp.pl

Artur Milanowski i Roman Gula, 12 października 2015

Pierwsze wyniki monitoringu telemetrycznego wilków w Puszczy Drawskiej

Mapa z lokalizacjami wilków Wrzosa, Szczęściarza i Rysia

Ekipa Zachodniopomorskiego Towarzystwa Przyrodniczego założyła dotychczas obroże GPS trzem samcom wilka. Dwa z nich, odłowiony w Puszczy Drawskiej w roku 2014 Wrzos oraz uratowany z wnyków w roku 2015 Szczęściarz, należały do watahy zajmującej terytorium ponad 320 km2 na Poligonie Drawskim. Wiele danych wskazuje na to, że wilki zamieszkują ten teren nieprzerwanie od kilkunastu lat. Wrzos pozostał na poligonie aż do wyczerpania się baterii w obroży telemetrycznej. Natomiast Szczęściarz” powędrował w kwietniu 2015 w okolice Puszczy Bydgoskiej, gdzie przemieszczał się na obszarze około 1500 km2, aż do śmierci w wyniku kolizji z samochodem. Trzeci samiec, uwolniony w tym roku z wnyków Ryś, jest rozmnażającym się samcem w watasze zajmującej terytorium o powierzchni około 360 km2 w okolicach Krzyża Wielkopolskiego. Nadajniki telemetryczne GPS-GSM wykorzystane w monitoringu zostały wykonane samodzielnie  przez pracowników ZTP i są stosowane także do monitoringu żubrów.

Katarzyna Bojarska, 22 września 2015

Publikacje o wilkach z okolic Torunia

Uzupełniliśmy listę publikacji (Publikacje Inne) o wilkach w zakładce WilkiPedia o 3 pozycje Piotra Sewerniaka dotyczące wilków, które osiedliły się okolicach Torunia i Bydgoszczy. Przypominamy o naszej prośbie o przesyłanie bibliografii publikacji o wilkach, które nie znajdują się w naszym zestawieniu. Szczególnie wdzięczni będziemy za informacje o publikacjach, które ukazały się czasopismach nienaukowych (bez impact factor).

Kolizje samochodów z wilkami w województwie podkarpackim

Fot. Tomasz Smoleń

Latem, na drogach publicznych województwa podkarpackiego doszło do trzech kolizji samochodów z wilkami. Pierwszy wypadek zdarzył się w nocy z 27 na 28 sierpnia na drodze Stubno – Kalników w powiecie Przemyskim - zginął młody osobnik. Młoda samica została zabita 29 sierpnia na drodze wojewódzkiej nr 28 w miejscowości Rymanów, w powiecie Krośnieńskim. Kolejne zdarzenie miało miejsce 12 września, również na drodze wojewódzkiej nr 28 w Rymanowie – zabity został młody samiec.
Od 2009 roku na drogach podkarpacia doszło do 13 potwierdzonych kolizji samochodów z wilkami.

 Hubert Fedyń - RDOŚ Rzeszów, 14 wrzesnia 2015,

Szczęściarz nie zyje

Wilk Szczęściarz, uratowany z sideł i monitorowany telemetrycznie przez Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze zginął pod kołami samochodu. Szczegóły na http://zubry.org/?p=2103

Nowy projekt w sieci WilkNet

Projekt monitoringu wilków w Puszczy Drawskiej prowadzony przez Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze dołączył do sieci WilkNet. Monitoring jest prowadzony od 2014 roku, a jedną z metod jest telemetria GPS. Podstawowe informacje w zakładce Projekty. Więcej szczegółow wkrótce.

Wilku, gdzie Twoja nora?

Fot.1 Lokalizacja legowiska
Fot. 2 Legowisko, na którym przyszły na świat szczenięta watahy Ruszów
Fot. 3 Płat tawuły - miejsce dorastania szczeniąt

Z miejscem przyjścia na świat wilczych szczeniąt od zawsze kojarzy się przede wszystkim nora. Znalezienie jej jest uznawane za ostateczne potwierdzenie miejsca rozrodu. W tym roku, dzięki obroży GPS założonej na wilczycę Orzechową, od początku znaliśmy lokalizację miejsca rozrodu wilków na terenie nadleśnictwa Ruszów w Borach Dolnośląskich. Wilki wyraźnie skoncentrowały swoją aktywność wokół jednego punktu od 9 maja. Po 3 tygodniach, przeniosły się ze szczeniętami ok. 1 km dalej, gdzie pozostały przez kolejny miesiąc.

Odwiedziny tych dwóch miejsc dostarczyły nam ciekawych informacji. Szczenięta przyszły na świat w dojrzałym drzewostanie sosnowym, w kępie zaledwie kilkunastu młodych świerków (Fot. 1). Miejsce to nie przypominało w niczym okolic nor wilczych, jakie widziałam dotychczas w zachodniej Polsce, położonych najczęściej w młodnikach lub gęstym podszycie. Co dziwniejsze, brakowało najważniejszego elementu – nory! Szczenięta spędziły pierwsze dni życia w zagłębieniu ziemi między korzeniami młodego świerka, dobrze ukrytym przez nisko opadające gałęzie drzewa (Fot. 2). Nie jest to pierwsza taka obserwacja w Polsce – podobne „gniazda” wilcze zostały znalezione przez Romualda Mikuska nad Biebrzą.

Miejsce na które wilki przeniosły 20 dniowe szczeniaki, również nas zaskoczyło. Otwarty, dojrzały las sosnowy bez podszytu, nie oferowałby wilkom żadnej osłony gdyby nie porastająca go tawuła kutnerowata Spiraea tomentosa (Fot. 3). Ten obcy florze polskiej, inwazyjny krzew okazał się idealnym schronieniem dla wilków, które utworzyły w nim liczne korytarze i legowiska, w których były całkowicie niewidoczne nawet z bliskiej odległości. Co więcej, miejsce to położone było jedynie 1 km od granicy terytorium watahy, a nie jak najczęściej, w centrum areału. W tym przypadku może to być spowodowane spokrewnieniem i „pokojowymi” relacjami z sąsiednią watahą, z którą wataha Ruszów podzieliła dawne terytorium (patrz Aktualności WilkNet z 18 maja 2015).

Na zakończenie chciałabym podziękować pracownikom nadleśnictwa Ruszów za objęcie opieką miejsc rozrodu watahy Orzechowej.

Katarzyna Bojarska, 14 sierpnia 2015

Podkarpacie – spadek liczby szkód w pierwszym półroczu 2015

W pierwszym półroczu 2015 roku doszło do 48 ataków wilków na zwierzęta hodowlane i domowe w województwie podkarpackim. Jest to dwudziestoprocentowy spadek w stosunku do liczby szkód w pierwszym półroczu 2014 roku, kiedy to wilki zaatakowały zwierzęta hodowlane i domowe 60 razy. Gatunkiem najczęściej atakowanym przez wilki są nadal owce. Oprócz owiec, w 2015 roku zostało zabitych kilka sztuk bydła domowego (cielęta i jałówki), psy i źrebak. Szczegółowe dane dotyczące szkód są dostępne w RDOŚ w Rzeszowie.

Hubert Fedyń, RDOŚ w Rzeszowie, 22 lipca 2015

Wilki z Puszczy Świętokrzyskiej znów mają szczenięta!

Fot. Włodzimierz Płaneta

Jak co roku w lipcu, rozpoczęliśmy akcję lokalizacji grup rodzinnych wilków w regionie świętokrzyskim. W tym okresie, szczenięta mają około 9 tygodni i nie są w stanie polować z dorosłymi. Życie watahy koncentruje się wokół miejsca zwanego przez biologów rendez-vous, na którym szczenięta oczekują na powrót dorosłych z mięsem upolowanych ofiar. Wilki w tym okresie chętnie odpowiadają na stymulację wycia, a gdy odpowie cała wataha można łatwo rozróżnić wycie szczeniąt. Nasze wysiłki skierowaliśmy najpierw na watahę, która bytuje w zachodniej części Puszczy Świętokrzyskiej, położonej na terenie nadleśnictw Zagnańsk i Suchedniów. Po kilku nocach intensywnego wycia, udało nam się uzyskać odpowiedź całej watahy – wyły co najmniej 4 dorosłe i 2 szczenięta. Jest to drugi z kolei rok, kiedy wataha ta rozmnaża się.

Artur Milanowski i Roman Gula, 6 lipca 2015

Propozycja metod monitoringu wilków w Europie Centralnej

W kwietniu bieżącego roku Agencja Ochrony Środowiska Republiki Federalnej Niemiec opublikowała propozycję metod monitorowania wilków na terenie Polski i Niemiec. Propozycja została przygotowana przez organizację LUPUS, zajmującą się monitoringiem wilków w Saksonii oraz przez polskie Stowarzyszenie dla Natury Wilk. pdf

Roman Gula, 16 czerwca 2015

Wilk zabity przez samochód na pograniczu Saksonii i Dolnego Śląska

Ilka Reinhardt z organizacji LUPUS, monitorującej populację wilków w Saksoni, przesłała nam informację o martwym wilku znalezionym 8 czerwca w okolicy miejscowości Lodenau. Młody, dwuletni samiec został znaleziony na poboczu drogi biegnącej wzdlłuż Nysy Łużyckiej, tuż przy granicy z Polską. Jak wykazała sekcja przyczyną śmierci była kolizja z samochodem. Wypadek miał miejsce około 1 km od telemetrycznych lokalizacji wilczycy Orzechowa z watahy Ruszów. Na pytanie czy wilk pochodził z tej watahy będziemy mogli odpowiedzieć po analizie materiału genetycznego.

Roman Gula, 10 czerwca 2015

Wataha Ruszów w Borach Dolnośląskich podzieliła się

Areały watahy Ruszów w zimie 2012/2013 i po podziale, w 2014/2015

Lokalizacje GPS zaobrożowanej w styczniu 2015 wilczycy Orzechowej wskazują, że jej areał, o wielkości ok. 130 km 2, obejmuje fragment nadleśnictw Ruszów i Wymiarki. Orzechowej towarzyszą 3 wilki. Areał tej grupy rodzinnej jest o około połowę mniejszy od areału watahy Ruszów, monitorowanej telemetrycznie zimą 2012/13 (ok. 250 km 2). Sięgał on znacznie dalej na południe, zachodząc na teren nadleśnictw Pieńsk i Węgliniec. Obecnie, na południowej części dawnego areału watahy Ruszów bytują 2 albo 3 wilki. Wszystko wskazuje zatem na to, że wataha Ruszów podzieliła się. Jaki był mechanizm tego podziału będziemy mogli powiedzieć po analizie wyników badań genetycznych. Jest to drugi udokumentowany telemetrycznie przypadek podziału grupy rodzinnej wilków w Polsce. Pierwszy miał miejsce w Białowieży, kiedy młoda samica założyła nową rodzinę z samcem spoza watahy. Co ciekawe, dwie powstałe w ten sposób watahy używały praktycznie tego samego areału ( Jędrzejewski i inni 2004). W Bieszczadach udało się natomiast udokumentować telemetrycznie powstanie i rozwój rodziny wilczej założonej przez migrującego samca i samicę ( Gula i inni 2009, Tsunoda i inni 2009). Po trzech latach reprodukcji rodzina ta liczyła 9 wilków.

Katarzyna Bojarska, 18 maja 2015

Informacje o monitorowanym telemetrycznie wilku z Drawska

Wilk, uwolniony z wnyków w okolicach Drawska Pomorskiego i zaopatrzony w obrożę telemetryczną przez Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze, zawędrował w okolice Bydgoszczy. Szczegóły na stronie Żubry Zachodniopomorskie

Roman Gula, 18 maja 2015

Nowy raport z badań na wilkami na Isle Royale

Ostatnie 3 wilki z Isle Royale

Badania ekologii wilków na wyspie położonej na jeziorze Górnym, na pograniczu Kanady i USA, trwają już 59 lat. Jest to najdłużej trwający projekt na świecie. Wilki przeszły na wyspę po zamarzniętym jeziorze w latach 40-stych XX wieku z prowincji Ontario w Kanadzie. Ich liczebność osiągnęła maksimum 50 osobników w 1981 roku. Obecnie na wyspie bytują tylko 3 wilki. Naukowcy i przyrodnicy zastanawiają się czy tak nieliczna populacja ma szanse przetrwać i czy nie powinno się przesiedlić kilku osobników ze stałego lądu.
   Badania wilków na wyspie rozpoczął w 1959 roku David Mech, którego wspomagał pilot Don Murray (zmarł w ubiegłym roku). Obecnie badania prowadzą John Vucetich i Rolf Peterson. Raporty z projektu, publikowane co dwa lata, są dostępne na stronie internetowej projektu.
Aktualny raport: pdf

Roman Gula, 14 maja 2015

Wolves on the Hunt - nowa książka Davida Mech’a i współautorów

Książka L. Davida Mech’a, Douglasa W. Smith’a i Daniela R. Macnulty stara się odpowiedzieć na pozornie proste pytanie – w jaki sposób wilki polują na zróżnicowane pod względem wielkości ofiary? Wokół metod używanych przez wilki w czasie polowań narosło wiele mitów, między innymi dlatego, że badanie tego aspektu ekologii wilków jest technicznie bardzo trudne. Książka podsumowuje informacje nagromadzone w ciągu osiemdziesięcioletniej historii badań naukowych tego gatunku. Strategie polowań są naświetlone w kontekście ich koewolucji ze strategiami obrony ofiar. Autorzy opisują sposoby stosowane przez wilki do polowania na różne gatunki ofiar oraz pokazują jak trudne i ryzykowne mogą być takie polowania.

L. D. Mech, D W. Smith i D. R. Macnulty 2015. Wolves on the hunt - the behavior of wolves hunting wild prey. University of Chicago Press, 208 stron.

Roman Gula, 13 maja 2015

Wilczyca odłowiona w Bieszczadzkim Parku Narodowym !

W marcu, w okolicach Wołosatego odłowiliśmy wilka w pułapkę pętlową. Samica w wieku 2-3 lat ważyła 30 kg. Po uśpieniu założyliśmy jej nadajnik GPS i wypuściliśmy. Szczegóły i pierwsze lokalizacje w raporcie BdPN.

Bartosz Pirga, 22 kwietnia 2015

Relacja z senackiej debaty o przyszłości wilka w Polsce

9 kwietnia w Senacie odbyło się spotkanie dotyczące planowania dalszej ochrony wilka w Polsce. Uczestniczyło w nim ponad 100 osób, w tym parlamentarzyści, pracownicy służb ochrony środowiska, naukowcy, leśnicy, przedstawiciele organizacji pozarządowych oraz myśliwi. Wydaje, że wszyscy uczestnicy bylo zgodni co do potrzeby utrzymania żywotnych populacji wilka w naszym kraju oraz wypracowania skutecznego systemu monitoringu. Najwięcej kontrowersji wzbudziła koncepcja powrotu do łowieckiego pozyskiwania tego gatunku. więcej...

Katarzyna Bojarska, 16 kwietnia 2015

Zmiany w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzane przez wilki

Do lata ubiegłego roku odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez wilki dotyczyła wyłącznie strat w pogłowiu zwierząt gospodarskich. W lipcu 2014 Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok (21 lipca 2014 r., sygn. akt K 36/13, Dz. U. z 2014 r., poz. 1002), zgodnie z którym odpowiedzialność zostaje rozszerzona na wszystkie szkody spowodowane przez wilki. W praktyce oznacza to rozszerzenie odpowiedzialności za psy, które padną ofiarą wilków. Wyrok dotyczy również szkód wyrządzanych przez pozostałe zwierzęta wymienione w ustawie o ochronie przyrody - rysie, niedźwiedzie, bobry i żubry.

Hubert Fedyń,15 kwietnia 2015

Publikacja o wilkach w regionie świętokrzyskim

Konferencja "Przyszłość wilka w Polsce" w Senacie RP

Zapis wideo konferencji:
Część I
Część II

Wilki w okolicy Przedborza

Wilk zarejestrowany w nadleśnictwie Przedbórz

Wilki oraz ślady ich bytowania są regularnie odnotowywane w kompleksach leśnych na północ i północny-wschód od miejscowości Przedbórz (51009’N, 19059E). Myśliwi z tamtejszego koła łowieckiego oraz pracownicy Nadleśnictwa Przedbórz pierwszy raz odnotowali obecność wilków w czasie zimy 2012/2013. W 2014 roku obserwowano waderę z trzema młodymi, a ostatnio zarejestrowano wilki przy pomocy fotopułapek (zdjęcie obok). Jest to kolejna obserwacja wilków centralnym rejonie Polski - wilki występują także w pobliskim nadleśnictwie Gidle.

Henryk Okarma, 10 kwietnia 2015

Wilk z Saksonii zawędrował do Danii

W listopadzie 2012, w Parku Narodowym Thy  w Jutlandii (56° 56′ N, 8° 25′ E), znaleziono martwego wilka. Badania genetyczne wskazują, że pochodzi on z subpopulacji bytującej w Saksonii i Borach Dolnośląskich. Wilk przebył w linii prostej dystans około 700 km. Szczegóły w publikacji Andersen i inni 2015, opublikowanej w Mammal Research (dawne Acta Theriologica).
Roman Gula, 28 marca 2015

Senat RP organizuje konferencję dotycząca przyszłości wilków w Polsce

Sejmowa Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz senacka Komisja Środowiska organizują 9 kwietnia 2015 konferencję „Przyszłość wilka w Polsce”. Celem konferencji jest dyskusja nad głównymi zagrożeniami populacji oraz modelem ochrony wilków w Polsce. Program konferencji.

Roman Gula, 18 marca 2015

Atlas ssaków Polski – rozmieszczenie wilków

Rozmieszczenie wilków w Polsce 2015 r.

Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie od 2010 r. prowadzi i koordynuje prace nad atlasem rozmieszczenia ssaków Polski. Projekt realizowany jest przy współpracy z Instytutem Biologii Ssaków PAN w Białowieży, Muzeum i Instytutem Zoologii PAN w Warszawie i Zakładem Zoologii Systematycznej UAM w Poznaniu. Atlas obejmuje wszystkie ssaki występujące na terenie Polski. Dane, począwszy od 1980 r., zbierane są w oparciu o siatkę kwadratów 10 km x 10 km. Osobą koordynującą zbieranie danych o rozmieszczeniu wilków jest Henryk Okarma. Aktualną mapę rozmieszczenia wilków można zobaczyć na stronie IOP PAN. Mapa jest interaktywna – można ją powiększyć suwakiem z lewej strony i zobaczyć dokładnie jakie obszary obejmują kwadraty, na których występują wilki. Gdyby ktoś z czytelników posiadał wiarygodne informacje dotyczące wilków z kwadratów atlasowych, w których dotychczas nie wykazano występowania wilków prosimy o kontakt z Henrykiem Okarmą.

Henryk Okarma, 12 marca 2015

Wilk wypuszczony z obrożą telemetryczną

Dwuletni samiec, wyleczony w ośrodku nadleśnictwa Olsztynek, został zaopatrzony w obrożę telemetryczną i wypuszczony w lasach województwa warmińsko-mazurskiego. Reportaż

KB, 11 marca 2015

Wilk na ulicach Łodzi?

Reporter dziennika Fakt zarejestrował zwierzę wyglądające na wilka biegnące ulicą Łodzi. Materiał wideo 

RG, 9 marca 2015

Podkarpacie - szkody wśród zwierząt gospodarskich w 2014 r

Rozmieszczenie szkód powodowanych przez wilki wśród zwierząt gospodarskich na Podkarpaciu.

W województwie podkarpackim bytuje najliczniejsza subpopulacja wilków w Polsce. W Karpatach i na Pogórzu Karpackim wilki występują na terenach stanowiących mozaikę lasów i terenów rolniczych wykorzystywanych do hodowli zwierząt. Z tych powodów na terenie województwa, co roku odnotowujemy największa w skali Polski liczbę ataków wilków na zwierzęta gospodarskie.
   W 2014 roku wilki atakowały zwierzęta gospodarskie 216 razy, z czego najwięcej w  gminach: Komańcza, Czarna, Ustrzyki Dolne, Lutowiska, Solina i Olszanica. Najczęściej – 180 razy - atakowane były owce. Podobnie jak w innych latach pozostałe zwierzęta gospodarskie atakowane były znacznie rzadziej: bydło - 13 razy, konie - 10 razy, 2 razy kozy i 4 razy psy. Ataki na stada owiec kończyły się zabiciem jednej owcy w 120 przypadkach, 2 owiec w 24 przypadkach i 3 owiec w 16 przypadkach. Najwięcej owiec w jednym ataku zostało zabitych w gminie Wiązownica w powiecie jarosławskim, gdzie na ogrodzonym pastwisku wilki zabiły 33 owce. Bydło najczęściej atakowane było na terenie gminy Bukowsko, gdzie jest kilka gospodarstw specjalizujących się w hodowli tych zwierząt. Atakowane hodowle koni położone są w gminie Ustrzyki Dolne. Ponadto wilki dostały się do zagrody hodowlanej jeleni sika w gminie Komańcza gdzie zabiły 10 jeleni. Jak co roku zdarzały się także przypadki zabijania psów gospodarskich. W tym roku kilka takich przypadków miało miejsce w gminie Solina.
Szczegółowe dane do tyczące szkód są dostępne w RDOŚ w Rzeszowie.

Hubert Fedyń, RDOŚ w Rzeszowie
3.03.2015

Nowe wydanie monografii „Wilk”

Ukazało się nowe wydanie monografii przyrodniczo-łowieckiej „Wilk” Henryka Okarmy. Książka jest dostępna w sprzedaży bezpośredniej.
Spis treści
RG

Kolejny przypadek kłusownictwa

Info na stronie Facebook
Paweł Bogdanowicz

Wilk zabity przez samochód na Zakopiance

Fot. P. Wietrzyk

We wtorek 03.02.2015, w miejscowości Głogoczów na Zakopiance (S7, województwo małopolskie) znaleziono martwego wilka. Wilk zginął w wyniku kolizji z samochodem. Był to młody samiec w wieku około 2 lat i wadze 42 kg. Nie jest to pierwszy wilk zabity na tej drodze. W lutym 2013, w okolicach miejscowości Stróża, również został zabity młody samiec.
Mariola Mroczka, RDOŚ Kraków
10.02.2015

Martwa wilczyca znaleziona w Bieszczadach

Rekordowo liczna wataha wilków w Bieszczadzkim Parku Narodowym

Jedna z naszych fotopułapek zarejestrowała tej zimy 12 wilków w jednym kadrze! Analiza innych nagrań być może wskaże na jeszcze większą liczbę wilków w tej rodzinie. Dwa lata temu wataha ta wyprowadziła 6 młodych, a jej maksymalna liczebność zimowa wynosiła także 12 wilków. Jest to prawdopodobnie największa potwierdzona wielkość watahy odnotowana na terenie Polski. Grupa rodzinna, zwana Ruską, jest monitorowana na terenie BdPN od kilku lat. Jej areał szacujemy na około 270 km2. Fragmenty z życia watahy zarejestrowane zostały w materiale multimedialnym "Wilcza kolęda".

Druga wataha bytująca częściowo na terenie BdPN, Stuposiańska, liczy tej zimy 8 wilków, a jej areał szacujemy również na około 270 km2. Stuposiańska żeruje często w okolicach Ustrzyk Górnych, na licznych na tym terenie grupach dzików.Wilki z obu watah chętnie wykorzystują zamarznięte rzeki, jako szlaki komunikacyjne. Często polują też na zapadającym się pod cięższymi ofiarami lodzie, gdzie udaje im się powalić nawet duże byki.
Monitoring ssaków drapieżnych – Raport BdPN
Bartosz Pirga
9.02.2015

Wilk złapany we wnyki uratowany przez leśników z nadleśnictwa Gidle.

Pracownik nadleśnictwa Gidle, Jerzy Kutarba odnalazł wilka złapanego we wnyki, w kompleksie leśnym leżącym na pograniczu województwa łódzkiego i śląskiego. Sprawna akcja koordynowana przez zastępcę nadleśniczego Andrzeja Krzypkowskiego doprowadziła do szybkiego uwolnienia wilka, który jak się okazało nie odniósł poważnych obrażeń. Szczegóły akcji na stronie nadleśnictwa Gidle
Ślady obecności wilków w nadleśnictwie odnotowywano od kilku lat, a od dwóch lat wilki są obserwowane regularnie (informacja uzyskana od nadleśniczego Jana Wiśniewskiego). RG
2.02.2015

Wilk z obrożą GPS w Borach Dolnośląskich

Sukces! W poniedziałek rano, 12 stycznia, udało nam się odłowić wilka w pułapkę pętlową. Wilk, a właściwie młoda wilczyca, ważyła 33 kg i była w dobrej kondycji. Po uśpieniu założyliśmy jej obrożę wyposażoną w system lokalizacji GPS i tradycyjny nadajnik radiowy VHF. Lokalizacje są transmitowane przez system telefonii satelitarnej Iridium. Po kilku dniach wilczyca, którą nazwałam Orzechowa, dołączyła do monitorowanej przez nas watahy, bytującej na terenie nadleśnictw Ruszów, Pieńsk i Wymiarki. W czasie dwóch tygodni odbyła już razem z watahą krótką wycieczkę do Niemiec. Jest to druga wilczyca z tej watahy, którą udało nam się odłowić. Katarzyna Bojarska
31.01.2015

Wilki w Puszczy Świętokrzyskiej mają szczenięta!

W sierpniu tego roku wilki z Puszczy Świętokrzyskiej odpowiedziały kilkakrotnie na nasze wycie. Wyły 3 dorosłe wilki i co najmniej 4 szczenięta. Jest to pierwszy dowód rozmnażania się tej watahy od 2007 roku. Wataha w Puszczy Świętokrzyskiej była tą rodziną wilków, od której rozpoczęliśmy systematyczny monitoring wilków w regionie świętokrzyskim w 2006. W 2006 i 2007 roku udało nam się zlokalizować rendez-vous watahy, z którego wielokrotnie słyszeliśmy wyjące dorosłe i szczenięta. W kolejnych latach, pomimo intensywnych wysiłków nie udało nam zarejestrować żadnych oznak rozmnażania, a tropy i odchody spotykaliśmy sporadycznie. Jednocześnie pojawiły się plotki o nielegalnym zabiciu samicy. W zimie 2012/13 tropiliśmy w Puszczy 3 wilki. Tropy były niezbyt duże i nie odnotowaliśmy oznak cieczki. Ostatniej zimy również tropiliśmy 3 wilki, a jeden z tropów był wyraźnie większy. Niestety w okresie cieczki nie było śniegu, wiec nie mogliśmy stwierdzić czy wśród nich jest receptywna samica. W sierpniu udało nam się uzyskać odpowiedź na nasze wycie już pierwszej nocy, a w następnych dniach wilki odpowiadały na nasze wycie jeszcze kilkakrotnie z tego samego miejsca, oddalonego od rendez-vous z lat 2006-2007 o około 2 km.
W tym sezonie udało nam się także usłyszeć młode wilki w Puszczy Iłżeckiej. Na naszą stymulacje odpowiedziało 4-5 dorosłych i co najmniej 3 młode. Natomiast w zachodniej części regionu – Lasach Niekłańsko-Bliżyńskich i Pszysuskich – nie uzyskaliśmy dotychczas odpowiedzi na wycie, pomimo tego, że spędziliśmy wiele wieczorów na próbach stymulacji.Mamy nadzieje, że to tylko brak szczęścia. AM i RG
19.01.2015

Startujemy

Po kilku miesiącach przygotowań startujemy z platformą WilkNet. Celem jest wymiana informacji pomiędzy osobami zaangażowanymi w badania, monitoring i ochronę wilków Polsce. Szczegóły funkcjonowania sieci i platformy WilkNet w zakładce Misja

Wczoraj fotopułapka zarejestrowała wilczycę Orzechową podczas krótkiej przerwy w opiece nad szczeniętami. Na początku filmu (link youtube) widać wyraźnie jej powiększone sutki. Wilczyca musi regularnie opuszczać szczenięta, by napić się wody. Pokarm jest jej dostarczany przez inne wilki.
Kolejnego poranka, w tym samym miejscu sfotografował się syn Orzechowej, Pumpak. Dzisiaj skończył pierwszy rok życia. Jest to swego rodzaju sukces, ponieważ śmiertelność młodych wilków jest zazwyczaj bardzo wysoka. Wszystkiego najlepszego :)

9 maja 2016, Katarzyna Bojarska